Uprawianie roślin
Ludzie przeszli do rolnictwa jako do głównego źródła utrzymania w ramach tzw. neolityzacji na początku młodszej epoki kamienia (neolitu). Na Bliskim Wschodzie neolit rozpoczyna się mniej więcej w X-IX wieku p.n.e., na naszych terenach pierwsi rolnicy pojawiają się (kultura ceramiki wstęgowej rytej) w VI wieku p.n.e. To najbardziej kluczowa zmiana, jaką uczynił człowiek w czasie swojego długiego rozwoju. Osiadły tryb życia i produkcja nadwyżek związane są z potrzebą bardziej złożonej organizacji społeczeństwa, i są początkiem drogi ku pierwszym państwom.
Także badania archeologiczne w miejscowości Kocobędz-Podobora przynoszą dowody olbrzymiego znaczenia rolnictwa. Samych pól praktycznie nie można zidentyfikować, ale odnajdujemy zarówno pozostałości narzędzi i naczyń, jak i resztki roślin uprawnych. Odkrycia nagromadzonych zapasów znane są także z Kocobędza-Podobory.
W czasach prehistorycznego osadnictwa na grodziskach, na przełomie epoki brązu i początku epoki żelaza, rolnictwo pod względem technicznym niezbyt różniło się od starszych epok. Pole orano za pomocą drewnianych radeł; lemiesze z epoki brązu nie są zachowane, jednak w starszej epoce żelaza do Europy przenikają z Bliskiego Wschodu narzędzia żelazne Podczas orki korzystano także z drewnianych motyk, łopat i różnych szpikulców. Również w tej sferze rosło powoli wykorzystywanie żelaza. Żniwa odbywały się za pomocą sierpów z brązu, które używano jeszcze stosunkowo długo w epoce żelaza, równolegle w młodszej epoce pojawiły się również sierpy żelazne.
Mały pięciokątny żelazny lemiesz i sierp
We wczesnym średniowieczu żelazne narzędzia były już bardziej rozpowszechnione. Radła częściej posiadały radlice żelazne. Różnorodność roślin w epoce słowiańskiej była nieco większa, dodatkowo bardziej rozpowszechniona była uprawa dzielona, kiedy część ziemi odpoczywała i leżała odłogiem. To z jednej strony wyraźnie powiększało wydajność, z strony drugiej wzrastały wymagania odnośnie rozmiaru pola, co z upływem czasu doprowadziło do kolonizacji nowych obszarów (chodziło o powolny i długotrwały rozwój kulminujący dopiero w XIII wieku).
Czy wiedziałeś, że:
Włośnica ber jest rośliną, którą znajdowano na terenie Republiki Czeskiej bardzo rzadko. Chodzi o roślinę zbożową podobną do prosa, której występowanie w Europie Środkowej jest z punktu widzenia kultury bardzo ciekawe. Roślina ta powszechnie uprawiana była w krajach śródziemnomorskich, więc jej obecność wskazuje na kontakty z regionami południowoeuropejskimi.
Prażnica i fragmenty naczyń
Archeolog, dzięki nowoczesnym metodom analiz archeobotanicznych, potrafi dokładnie zdefiniować, jakie rośliny były w przeszłości uprawiane. Często znajdowano zwęglone ziarna zbóż i nasion innych roślin, poprzez analizy mikroskopowe można identyfikować pyłki, które są w nich zawarte. Wśród najważniejszych upraw można znaleźć przede wszystkim pszenicę zwyczajną i jęczmień zwyczajny. Kolejną ważną rośliną jest proso zwyczajne, także zidentyfikowane na grodzisku. Ciekawostką jest potwierdzenie istnienia włośnicy ber, której ziarniaki znaleziono na grodzisku w grupach. Analizy mikroskopowe pyłku następnie potwierdziły gryk i żyto, możliwa jest również obecność owsa. W słowiańskich potrawach stosunkowo obficie zastąpione były rośliny strączkowe, w ramach odkryć na grodzisku znaleziono groch, również istnienie soczewicy nie byłoby zbyt zaskakujące. W tym miejscu odkryto także resztki lnu zwyczajnego, który mógł być uprawiany zarówno jako źródło oleju, jak i włókna tekstylnego.