Hodowla zwierząt
Czy wiedziałeś, że:
Domestykacja zwierząt prawdopodobnie odbywała się stopniowo, stosunkowo długo mógł trwać również etap przejściowy. Prehistoryczny człowiek potrafił złapać zwierzę do ograniczonej przestrzeni, zapewniając mu ochronę i pożywienie do chwili, gdy osiągnęło ono masę ciała pożądaną do uboju. Dopiero wraz z celowym krzyżowaniem osobników o pożądanych właściwościach, takich jak większa masa ciała, lepsza zdolność do oswojenia, stan zdrowia, powstały poszczególne gatunki udomowione.
Bydło rogate było stopniowo udomowiane już od okresu neolitu, jednak chodziło o proces długotrwały. Zwierzęta służyły również jako źródło siły. Poczynając od późnej epoki kamienia, pojawiają się dowody wykorzystania bydła do zaprzęgu podczas orki.
Czy wiedziałeś, że:
Na podstawie znalezionych szkieletów zwierząt stwierdzono, że domestykacja powodowała zmniejszenie ich ciała. Wysokość w kłębie bydła rogatego w epoce żelaza wynosiła ok. 110 cm, wysokość konia z okresu wczesnego średniowiecza nie przekraczała 140 cm.
Jeżeli chodzi o gatunki hodowane, to odkrycia nie są zbyt zaskakujące – w wyniku udomowienia tura powstały poszczególne gatunki bydła rogatego; praprzodkiem świni domowej jest dzik. Bydło rogate i świnie należały do najczęściej hodowanych zwierząt, poza tym hodowano również owce i kozy. W przypadku drobiu sytuacja jest o tyle bardziej skomplikowana, że kości ptaków ulegają szybkiej degradacji, niemniej jednak wiemy o tym, że do gatunków udomowionych należała zarówno kura domowa, jak i gęś lub kaczka. Polowanie nie było głównym źródłem pożywienia ówczesnych ludzi, jednak mięso z upolowanych zwierząt było mile widzianym dodatkiem na stole. Ważnym składnikiem odżywiania, szczególnie dla Słowian, były ryby. Mimo, że nie pozostawiły one prawie żadnych śladów archeologicznych, jesteśmy w stanie identyfikować narzędzia, które służyły do połowu ryb – np. harpun, haczyki wędkarskie czy obciążniki do sieci rybackich. Ważnym zwierzęciem był koń. Do zaprzęgu podczas orki służyło bydło rogate; ogromna wartość konia polegała na jego wykorzystywaniu w jeździe. Na tutejszym grodzisku znaleziono kości konia pochodzące zarówno z okresu halsztackiego, jak i słowiańskiego.
Czy wiedziałeś, że:
Chart jest bardzo ciekawą rasą z punktu widzenia kultury. Pojawia się już w starożytnym Egipcie, na terenach celtyckich i w antycznych krajach śródziemnomorskich, z jego różnymi wariantami spotykamy się w każdym okresie historycznym, przy czym zawsze nosi on pewne znamię rasy szlachetnej i doskonałego łowcy. Hodowla chartów w środowisku słowiańskim wczesnego średniowiecza była zjawiskiem raczej rzadkim. Przez Śląsk Górny przebiegała jednak jedna z nitek słynnego Szlaku bursztynowego, który kończył się na terenach nadbałtyckich. Tam znajdowały się punkty handlowe Waregów (Wikingów), którzy hodowali rasy typu greyhound. Chyba nie będziemy daleko od prawdy, jeżeli oświadczymy, że w tym przypadku pies był luksusowym majątkiem swojego pana, może nawet ozdobą całego stada czy luksusowym podarunkiem lub towarem, który trafił na grodzisko w Kocobędzu.
Kolejnym gatunkiem, nierozłącznie związanym z człowiekiem, był pies. Ostatnie odkrycia świadczą o tym, że pies towarzyszy człowiekowi już od ponad 14 000 lat. Mięso psa prawdopodobnie spożywane było tylko wyjątkowo. Ze względu na ilości hodowanych świń i bydła rogatego, nie było takiej potrzeby, a w dodatku wartość psa jako towarzysza i stróża była niezmiernie wyższa. Kości psa znalezione w Kocobędzu pochodzą zarówno z prehistorii, jak i z okresu wczesnego średniowiecza. Bardzo interesujące jest odkrycie z 2005 roku, kiedy udało się znaleźć nadzwyczajnie długie kości psa. Cały szereg analiz i porównań pokazał, że chodziło o rasę charta polskiego lub rasę podobną do brytyjskiego greyhounda, która wtedy na naszych terenach była absolutnie wyjątkowa. Kości zostały znalezione w północnej części akropolu, w miejscu prawdopodobnej siedziby miejscowego władcy.